Het overtreden van een contactverbod (orden de alejamiento) is een misdrijf volgens artikel 468 van het Spaanse Wetboek van Strafrecht (Código Penal, CP). Als de beschermde persoon uw partner is of was, of een familielid zoals bedoeld in artikel 173.2, is de straf altijd zes maanden tot een jaar gevangenisstraf, zowel wanneer het bevel een voorlopige maatregel is als wanneer het een bij vonnis opgelegde straf is. Bovendien kan de overtreding ertoe leiden dat de rechtbank voorlopige hechtenis beveelt (art. 544 bis LECrim).
Overtreding van het contactverbod (quebrantamiento) roept veel vragen op, zowel bij degene aan wie het verbod is opgelegd als bij degene die erdoor wordt beschermd. We leggen uit wat de wet zegt, welke straffen gelden, hoe zo’n zaak wordt verdedigd en wat het slachtoffer kan doen als het bevel niet wordt nageleefd.
Wat het overtreden van een contactverbod inhoudt
Een «contactverbod» is juridisch gezien een verbod om een persoon te naderen en vaak ook om met haar te communiceren. Artikel 48 van het Wetboek van Strafrecht omschrijft het: het naderingsverbod belet de beschermde persoon te benaderen «op welke plaats zij zich ook bevindt», evenals haar woning, haar werk en andere plaatsen die zij bezoekt. Het communicatieverbod belet contact «via welk communicatiemiddel of digitaal of telematisch middel dan ook», schriftelijk, mondeling of visueel.
Overtreden betekent het niet naleven van een van die verboden terwijl ze van kracht zijn, ook als er geen geweld of bedreiging aan te pas komt.
Voorlopige maatregel of straf: het verschil doet ertoe
- Voorlopige maatregel: opgelegd door de rechtbank tijdens de procedure, vóór de rechtszitting, meestal als onderdeel van een beschermingsbevel bij gendergerelateerd geweld (art. 544 ter van het Wetboek van Strafvordering, Ley de Enjuiciamiento Criminal, LECrim) of als maatregel van art. 544 bis LECrim. Het is voorlopig.
- Straf: opgelegd bij veroordelend vonnis. Bij misdrijven tegen de partner of ex-partner en andere familieleden van art. 173.2 wordt het naderingsverbod «in alle gevallen» opgelegd (art. 57.2 CP), voor de duur die het vonnis bepaalt.
Voor het misdrijf overtreding behandelt artikel 468.2 beide situaties gelijk: zowel het overtreden van de straf als van de voorlopige maatregel van dezelfde aard wordt met gevangenisstraf bestraft. Wat wel verschilt, is hoe het bevel buiten werking kan worden gesteld: dat leggen we uit in hoe u een contactverbod laat opheffen.
Welke straf staat op overtreding
Artikel 468 van het Wetboek van Strafrecht onderscheidt drie situaties:
| Situatie | Artikel | Straf |
|---|---|---|
| Een veroordeling, voorlopige maatregel of veiligheidsmaatregel overtreden terwijl men van zijn vrijheid is beroofd | 468.1 | Gevangenisstraf van 6 maanden tot 1 jaar |
| Deze overtreden zonder van zijn vrijheid te zijn beroofd (algemene regel) | 468.1 | Geldboete van 12 tot 24 maanden |
| Een straf van art. 48 (contactverbod, communicatieverbod…) of een voorlopige maatregel van dezelfde aard overtreden wanneer de benadeelde een van de personen van art. 173.2 is, of het reclasseringstoezicht (libertad vigilada) overtreden | 468.2 | Gevangenisstraf van 6 maanden tot 1 jaar, «in alle gevallen» |
| Het controlemiddel (enkelband) onbruikbaar maken of verstoren, het niet bij zich dragen of niet werkend houden | 468.3 | Geldboete van 6 tot 12 maanden |
Bij gendergerelateerd geweld is de gebruikelijke situatie die van 468.2: de beschermde persoon is de echtgenote, de ex-partner of een vrouw met wie er een affectieve relatie was, ook zonder samenwonen. «In alle gevallen» betekent dat een geldboete in plaats van gevangenisstraf niet mogelijk is.
Over elektronische controlemiddelen kunt u onze gids over enkelbanden bij huiselijk geweld raadplegen.
WhatsApp-berichten en sociale media
Als het bevel een communicatieverbod omvat, kan elk contact via WhatsApp, sms, telefoon, e-mail, sociale media of via een nepprofiel een overtreding zijn. Artikel 48.3 CP spreekt van «schriftelijk, mondeling of visueel» contact via welk middel dan ook.
Als het bevel alleen het naderen verbiedt en niet het communiceren, is het sturen van een bericht geen overtreding van die specifieke maatregel, al zou het afhankelijk van de inhoud onder andere misdrijven kunnen vallen. Daarom moet de beschikking of het vonnis nauwkeurig worden gelezen.
Andere gevolgen: arrestatie en voorlopige hechtenis
- Arrestatie: als de overtreding op heterdaad plaatsvindt, kan de politie de persoon aanhouden en voorgeleiden bij de dienstdoende rechtbank. Bij een misdrijf op heterdaad kan de zaak worden behandeld als snelrecht bij gendergerelateerd geweld (art. 795.1.1.ª LECrim).
- Strengere maatregelen: artikel 544 bis LECrim bepaalt dat de rechtbank bij overtreding van de voorlopige maatregel de zitting van art. 505 bijeenroept om voorlopige hechtenis, een beschermingsbevel of een andere, strengere maatregel te beoordelen, rekening houdend met de impact van de overtreding, de beweegredenen, de ernst en de omstandigheden.
- Voorlopige hechtenis: artikel 503.1.3.º c) LECrim staat toe die te bevelen om te voorkomen dat de verdachte zich tegen rechtsgoederen van het slachtoffer keert, zonder de algemene strafgrens van twee jaar wanneer het slachtoffer een van de personen van art. 173.2 CP is.
Belangrijk: de toestemming van de beschermde persoon voorkomt het misdrijf niet. Het Hooggerechtshof (Tribunal Supremo) houdt sinds 2008 vast aan het standpunt dat degene aan wie het verbod is opgelegd kan worden veroordeeld, ook als zij de ontmoeting accepteert. We leggen het uit in is het strafbaar uw partner te zien met een contactverbod als zij ermee instemt?
Hoe een beschuldiging van overtreding wordt verdedigd
Kennis van de maatregel
Overtreding is een opzetdelict. Volgens de rechtspraak van het Hooggerechtshof (bijvoorbeeld STS 567/2020 van 30 oktober) vereist opzet dat men het rechterlijk bevel kent en weet dat men het met zijn gedrag overtreedt. Een formele aanmaning met waarschuwing voor strafrechtelijke aansprakelijkheid is niet nodig, maar de persoon moet wel in kennis zijn gesteld. Er wordt nagegaan of er een geldige betekening was, wat precies verboden was en of het verbod van kracht was.
Opzet en toevallige ontmoetingen
Elkaar toevallig tegenkomen in een supermarkt of op straat is niet hetzelfde als de ontmoeting opzoeken. Waar het om gaat, is wat er daarna gebeurt: wie bij een toevallige ontmoeting onmiddellijk weggaat, overtreedt het verbod niet opzettelijk. De verdediging werkt met objectieve gegevens: tijdstippen, locaties, getuigen of registraties van het controlemiddel.
Bewijs van afstand en contact
Er moet worden aangetoond dat de vastgestelde afstand is overschreden of dat het contact heeft plaatsgevonden en van de verdachte afkomstig was: werkelijke houder van het account of het nummer, betrouwbaarheid van de metingen en van de getuigenverklaringen.
Het initiatief van de beschermde persoon
Hoewel toestemming het misdrijf niet uitsluit, heeft het Hooggerechtshof bij wijze van uitzondering aanvaard (STS 803/2015 van 9 december) dat er geen aansprakelijkheid hoeft te zijn wanneer de toenadering het gevolg is van een duidelijk initiatief van de beschermde persoon, dat moeilijk te ontwijken is, en de verdachte zich passief opstelt.
Als u wordt beschuldigd, bekijken we binnen ons vakgebied verdediging van mannen beschuldigd van huiselijk of gendergerelateerd geweld deze punten vanaf het eerste moment, altijd uitgaande van het vermoeden van onschuld.
Als u het slachtoffer bent: hoe u documenteert en aangifte doet
Als het bevel niet wordt nageleefd, helpen deze stappen om de overtreding aan te tonen:
- Als u in gevaar bent, waarschuw dan de politie en stuur ons daarna een WhatsApp-bericht naar 607 449 491 (24 uur per dag): wij begeleiden u in het hele proces. Uw veiligheid gaat voor.
- Bewaar het bewijs: screenshots met zichtbare datum, tijd en nummer of profiel; belgeschiedenis; spraakberichten; e-mails. Verwijder de gesprekken niet.
- Noteer elk incident: datum, tijd, plaats, wat er gebeurde en wie het zag.
- Doe aangifte op het politiebureau, bij de kazerne van de Guardia Civil of rechtstreeks bij de rechtbank, met vermelding van het nummer van de procedure waarin het bevel werd gegeven.
- Als u een controlemiddel draagt, meld dan elk alarm of incident volgens de instructies die u hebt gekregen.
U kunt een advocaat inschakelen die u bijstaat als benadeelde partij (acusación particular): binnen ons vakgebied bijstand aan vrouwen die slachtoffer zijn van gendergerelateerd geweld helpen we u doeltreffendere maatregelen te vragen wanneer de huidige niet volstaan. Meer informatie over hoe ze werken vindt u bij contactverboden bij gendergerelateerd geweld.
Overtreding van het contactverbod in Alicante
Sinds de hervorming door de Organieke Wet 1/2025 (Ley Orgánica 1/2025) zijn de vroegere rechtbanken voor geweld tegen vrouwen opgegaan in de Rechtbank van Eerste Aanleg (Tribunal de Instancia). Het onderzoek naar het misdrijf overtreding valt onder de Afdeling Geweld tegen Vrouwen (Sección de Violencia sobre la Mujer) wanneer de beschermde persoon de echtgenote of partner van de verdachte is of was, of een van de familieleden bedoeld in art. 89.5 g) van de Organieke Wet op de Rechterlijke Macht (Ley Orgánica del Poder Judicial).
In het gerechtelijk arrondissement Alicante is de Afdeling Geweld tegen Vrouwen van de Rechtbank van Eerste Aanleg, met vier rechtersplaatsen, gevestigd aan de Avenida Aguilera, 53 (03007 Alicante), volgens de elektronische zetel van de Generalitat Valenciana. In Torrevieja is de betreffende Afdeling gevestigd aan de calle Patricio Zammit, 50.
Celeste Pérez Bleda, ingeschreven onder nr. 7301 bij de Orde van Advocaten van Alicante (ICALI), werkt al meer dan 20 jaar in het strafrecht en heeft meer dan 800 aangehouden personen bijgestaan. We staan vrouwen bij die willen dat het bevel wordt nageleefd en mannen die ervan worden beschuldigd het te hebben overtreden, in afzonderlijke zaken en met dezelfde zorgvuldigheid.
Veelgestelde vragen
Hoeveel gevangenisstraf riskeert u voor het overtreden van een contactverbod?
Als de beschermde persoon uw partner is of was, of een familielid van artikel 173.2 van het Wetboek van Strafrecht, is de straf zes maanden tot een jaar gevangenisstraf, volgens artikel 468.2. Binnen dit misdrijf kan die niet worden vervangen door een geldboete. Of u daadwerkelijk de gevangenis in gaat, hangt af van andere factoren, zoals het strafblad of een mogelijke voorwaardelijke opschorting van de straf.
Is een WhatsApp-bericht een overtreding van het contactverbod?
Ja, als het bevel een communicatieverbod omvat. Artikel 48.3 van het Wetboek van Strafrecht verbiedt schriftelijk, mondeling of visueel contact via welk middel dan ook, ook digitaal of telematisch, wat WhatsApp, sociale media, telefoongesprekken en e-mails omvat. Als het bevel alleen het naderen verbiedt, is een bericht geen overtreding van die maatregel, al kan de inhoud een ander misdrijf opleveren.
Wat gebeurt er als ik haar toevallig tegenkom?
Een toevallige ontmoeting is geen overtreding als u die niet hebt gezocht en u onmiddellijk weggaat, omdat het misdrijf de wil vereist om het verbod te overtreden. Wat wel strafbaar kan zijn, is blijven staan, dichterbij komen of een gesprek beginnen. Als het gebeurt, noteer dan wat er gebeurde en overleg met uw advocaat.
Kan ik in voorlopige hechtenis worden genomen voor het overtreden van een voorlopige maatregel?
Dat kan gebeuren. Artikel 544 bis van het Wetboek van Strafvordering verplicht de rechtbank bij overtreding van de maatregel een zitting te houden om voorlopige hechtenis, een beschermingsbevel of een andere, strengere maatregel te beoordelen. Daarbij wordt rekening gehouden met de beweegredenen, de ernst en de omstandigheden van de overtreding.
Ik ben het slachtoffer en hij stuurt me voortdurend berichten, wat moet ik doen?
Reageer niet en bewaar alle berichten met zichtbare datum, tijd en nummer of profiel. Doe aangifte van de overtreding op het politiebureau of bij de rechtbank met vermelding van het procedurenummer. Als u zich in gevaar voelt, waarschuw dan de politie en stuur ons daarna een WhatsApp-bericht naar 607 449 491 (24 uur per dag). Een advocaat kan de rechtbank om doeltreffendere maatregelen vragen, zoals elektronisch toezicht, wanneer de huidige niet worden nageleefd.
Als u met een contactverbod te maken hebt, omdat het u beschermt of omdat het u is opgelegd, vertel ons dan over uw vragen voordat het probleem groter wordt. We leggen uw concrete situatie uit op onze pagina over overtreding van het contactverbod of rechtstreeks via WhatsApp op 607 449 491, 24 uur per dag bereikbaar. Ons team staat u ook in het Nederlands te woord.
Wettelijke basis en bronnen
- Spaans Wetboek van Strafrecht, Código Penal (art. 48, 57, 173.2 en 468)
- Spaans Wetboek van Strafvordering, Ley de Enjuiciamiento Criminal (art. 503, 544 bis, 544 ter en 795)
- Organieke Wet op de Rechterlijke Macht (art. 89.5)
- Organieke Wet 1/2004
- Andalusisch Vrouweninstituut: plenair akkoord van het Hooggerechtshof van 25/11/2008
- Circulaire FGE 6/2011
- Bolea Bardon, C., RECPC 25-05 (2023): STS 803/2015 en STS 567/2020
- GVA: Afdeling Geweld tegen Vrouwen van Alicante
