Beschermingsbevel bij gendergerelateerd geweld: aanvraag en inhoud

Wanneer er sprake is van een risicosituatie, is de prioriteit dat de dader geen toegang meer tot u heeft en dat uw leven en dat van uw kinderen veilig opnieuw wordt ingericht. Daarvoor bestaat het beschermingsbevel: het bundelt in één snelle procedure alle maatregelen die u nodig hebt. Wij leggen stap voor stap uit hoe het werkt, volgens de regelgeving die in 2026 geldt.

Wat is het beschermingsbevel

Het beschermingsbevel is geregeld in artikel 544 ter van het Spaanse Wetboek van Strafvordering (Ley de Enjuiciamiento Criminal, LECrim). Volgens de wet zelf verleent het het slachtoffer een “integrale beschermingsstatus” die strafrechtelijke en civielrechtelijke voorlopige maatregelen omvat, evenals de maatregelen van maatschappelijke ondersteuning en bescherming waarin de wetgeving voorziet. Het kan worden ingeroepen tegenover elke autoriteit en overheidsinstantie.

Bovendien is het beschermingsbevel een van de documenten waarmee de status van slachtoffer van gendergerelateerd geweld (violencia de género) wordt aangetoond (art. 23 LO 1/2004). Daarmee krijgt u toegang tot rechten zoals financiële steun of specifieke arbeidsrechten.

Voorwaarden

De rechter vaardigt het uit wanneer aan twee voorwaarden is voldaan (art. 544 ter.1):

1. Gegronde aanwijzingen van een misdrijf tegen het leven, de lichamelijke of morele integriteit, de seksuele vrijheid, de vrijheid of de veiligheid van een van de personen genoemd in artikel 173.2 van het Wetboek van Strafrecht (partner of ex-partner, kinderen, ouders en grootouders en andere huisgenoten).
2. Een objectieve risicosituatie voor het slachtoffer die bescherming noodzakelijk maakt.

Het beschermingsbevel is niet voorbehouden aan gendergerelateerd geweld: het beschermt ook slachtoffers van huiselijk geweld (violencia doméstica), onder wie mannen die door hun partner of ex-partner worden aangevallen.

Wie kan het aanvragen en waar

Het kan worden aangevraagd door het slachtoffer zelf, door iedere persoon die met het slachtoffer een van de relaties uit artikel 173.2 CP heeft, en door het Openbaar Ministerie. De rechter kan het ook ambtshalve opleggen. Publieke of particuliere hulpverleningsinstanties die van de feiten op de hoogte zijn, moeten die onmiddellijk melden aan de dienstdoende rechter of aan het Openbaar Ministerie.

U kunt de aanvraag indienen bij:

• De rechtbank of het Openbaar Ministerie.
• De Policía Nacional of de Guardia Civil, meestal samen met de aangifte.
• De bureaus voor slachtofferhulp en de openbare sociale of hulpverleningsdiensten, die u het formulier moeten verstrekken.

De aanvraag wordt onmiddellijk doorgestuurd naar de bevoegde rechter. In Alicante is dat de afdeling Geweld tegen Vrouwen van de rechtbank van eerste aanleg van Alicante (Sección de Violencia sobre la Mujer del Tribunal de Instancia de Alicante) of, buiten de openingstijden, de dienstdoende rechter.

De spoedzitting: maximaal 72 uur

Na ontvangst van de aanvraag roept de rechter het slachtoffer of diens vertegenwoordiger, de aanvrager, de vermoedelijke dader bijgestaan door een advocaat en het Openbaar Ministerie op voor een spoedzitting. Deze zitting moet plaatsvinden binnen maximaal 72 uur na de indiening van de aanvraag (art. 544 ter.4).

• Ze kan worden gecombineerd met de zitting over voorlopige hechtenis (art. 505) of met de zitting van het snelrecht (art. 798).
• De rechter moet een confrontatie tussen de verdachte en het slachtoffer of de kinderen vermijden: de verklaringen worden afzonderlijk afgenomen.
• De politie levert haar risicobeoordeling aan, waarmee de rechter samen met het overige bewijs rekening houdt.
• Na afloop beslist de rechter bij beschikking (auto) over het bevel en over de inhoud en duur van elke maatregel.

Welke maatregelen het kan bevatten

De civielrechtelijke maatregelen: wie ze aanvraagt en wat er met de kinderen gebeurt

De civielrechtelijke maatregelen moeten worden aangevraagd door het slachtoffer of diens vertegenwoordiger, of door het Openbaar Ministerie wanneer er minderjarige kinderen of personen met een beperking zijn. Als er minderjarigen of personen met een beperking bij het slachtoffer wonen die van haar afhankelijk zijn, moet de rechter zich in elk geval over hen uitspreken, zelfs ambtshalve (art. 544 ter.7).

Bovendien geldt: wanneer het bevel strafrechtelijke maatregelen bevat en er gegronde aanwijzingen zijn dat de kinderen getuige waren van het geweld, het ondergingen of ermee samenleefden, schort de rechter de omgang van de verdachte op, tenzij hij op verzoek van een partij besluit die te handhaven bij een met redenen omklede beslissing in het hoogste belang van het kind. Wij leggen dit uitgebreid uit in hoe u kinderen beschermt tegen gendergerelateerd geweld.

Let op de termijn: als u binnen de volgende 30 dagen geen verzoek tot scheiding van tafel en bed, echtscheiding of familierechtelijke maatregelen indient, vervallen de civielrechtelijke maatregelen. Daarom is het verstandig om de familierechtelijke procedure vanaf het eerste moment voor te bereiden.

Elektronische middelen

De rechter kan technologische middelen opleggen om direct te controleren of het contactverbod wordt nageleefd (art. 64.3 LO 1/2004). Wilt u weten hoe die werken, lees dan alles over de enkelband.

Betekening, registratie en rechtsmiddelen

• Betekening: het bevel wordt aan de partijen betekend en onmiddellijk meegedeeld aan het slachtoffer en aan de overheidsinstanties die bevoegd zijn voor veiligheid en hulpverlening (art. 544 ter.8).
• Doorlopende informatie: het slachtoffer heeft het recht om op elk moment te worden geïnformeerd over de procesrechtelijke situatie van de verdachte, de reikwijdte van de maatregelen en zijn penitentiaire situatie (art. 544 ter.9).
• Registratie: het bevel wordt ingeschreven in het Centraal Register voor de Bescherming van Slachtoffers van Huiselijk en Gendergerelateerd Geweld (art. 544 ter.10), geregeld bij Koninklijk Besluit 95/2009 (Real Decreto 95/2009).
• Rechtsmiddelen: zowel het slachtoffer als de verdachte kan tegen de beschikking opkomen: heroverweging (reforma) bij dezelfde rechter binnen 3 dagen (art. 211 LECrim) en hoger beroep (apelación) bij de Audiencia Provincial binnen 5 dagen (art. 766 LECrim).

Wat er gebeurt bij overtreding: het quebrantamiento

Het overtreden van een benaderingsverbod of communicatieverbod dat is opgelegd in een procedure wegens gendergerelateerd of huiselijk geweld, is het misdrijf overtreding van een opgelegde maatregel (quebrantamiento), dat altijd wordt bestraft met een gevangenisstraf van zes maanden tot een jaar (art. 468.2 CP). Het onbruikbaar maken of manipuleren van de enkelband, die niet bij zich dragen of niet werkend houden, wordt bestraft met een geldboete van zes tot twaalf maanden (art. 468.3 CP). Daarnaast kan de overtreding leiden tot zwaardere maatregelen, waaronder voorlopige hechtenis (art. 544 bis LECrim).

Een veelgemaakte fout is te denken dat er niets aan de hand is als het slachtoffer het contact accepteert. De maatregel wordt door de rechter opgelegd en alleen de rechter kan die wijzigen: de toestemming van de beschermde persoon voorkomt het misdrijf niet. Bevindt u zich in deze situatie, lees dan onze pagina over overtreding van het contactverbod.

Als er een beschermingsbevel tegen u wordt aangevraagd

U hebt het recht om met een advocaat bij de zitting aanwezig te zijn, een verklaring af te leggen of te zwijgen, bewijs aan te dragen en tegen de beschikking op te komen. Wat u in die eerste uren zegt, kan de hele procedure bepalen. Daarom is het essentieel om gespecialiseerde rechtsbijstand vanaf de arrestatie te hebben. En als het bevel wordt opgelegd, houd u er dan strikt aan, ook als u het er niet mee eens bent: de weg om het te veranderen is een rechtsmiddel of een verzoek tot wijziging.

Veelgestelde vragen

Hoe snel wordt een beschermingsbevel toegekend?

Artikel 544 ter LECrim verplicht de rechter om de spoedzitting binnen maximaal 72 uur na indiening van de aanvraag te houden, en de rechter beslist na afloop bij beschikking. De wet bepaalt dat de zitting tijdens de piketdienst plaatsvindt en, alleen als dat niet mogelijk is, zo snel mogelijk, zonder die grens ooit te overschrijden.

Hoe lang geldt een beschermingsbevel?

Dat hangt af van het soort maatregel. Strafrechtelijke maatregelen, zoals het contactverbod, gelden zolang de strafprocedure loopt of totdat de rechter ze wijzigt of opheft. Civielrechtelijke maatregelen, zoals het gebruik van de woning of de alimentatie, gelden 30 dagen; als het slachtoffer binnen die termijn een familierechtelijke procedure start, blijven ze nog 30 dagen vanaf die procedure van kracht, totdat de civiele rechter ze bevestigt, wijzigt of intrekt.

Heb ik een advocaat nodig om een beschermingsbevel aan te vragen?

Voor de aanvraag is dat niet verplicht: u kunt het aanvragen bij de politie, de rechtbank, het Openbaar Ministerie of de bureaus voor slachtofferhulp. Toch helpt een gespecialiseerde advocaat vanaf het begin om alle noodzakelijke civielrechtelijke maatregelen te vragen, het juiste bewijs op de zitting aan te dragen en de familierechtelijke procedure binnen de termijn van 30 dagen voor te bereiden.

Wat gebeurt er als ik het slachtoffer benader met haar toestemming?

Dan pleegt u toch het misdrijf van overtreding uit artikel 468.2 van het Wetboek van Strafrecht, dat wordt bestraft met een gevangenisstraf van zes maanden tot een jaar. Het verbod wordt door de rechter opgelegd en alleen de rechter kan het wijzigen of intrekken. Als beide partijen de situatie willen veranderen, moet dat formeel bij de rechtbank worden aangevraagd en moet de beslissing worden afgewacht.

Een beschermingsbevel aanvragen, of u ertegen verdedigen, is een beslissing die binnen enkele uren wordt genomen en maandenlang gevolgen heeft. Celeste Pérez Bleda, met 20 jaar ervaring in het strafrecht in Alicante, kan u bijstaan van het politiebureau tot de zitting. Lees hoe wij werken bij contactverboden en bij de verdediging van vrouwen die slachtoffer zijn van gendergerelateerd geweld, of bel 607 449 491, 24 uur per dag bereikbaar.