Valse aangifte wegens gendergerelateerd geweld: uw onschuld bewijzen

Een aangifte wegens gendergerelateerd geweld krijgen, soms met een arrestatie erbij, is een ontwrichtende ervaring. Het is normaal om woede of angst te voelen en de zaak te willen «uitpraten» met de andere persoon. Juist die impuls kan u het meest schaden. In dit artikel leggen we vanuit het perspectief van de verdediging, en met zorgvuldigheid, uit hoe de procedure werkt, wat u wel en niet moet doen en wanneer een aangifte strafrechtelijk als vals kan worden beschouwd. Als het u niet duidelijk is of uw zaak gendergerelateerd geweld of huiselijk geweld betreft, bekijk dan de verschillen tussen gendergerelateerd geweld en huiselijk geweld: de bevoegde rechtbank en de straffen verschillen.

Het vermoeden van onschuld: het uitgangspunt

Artikel 24.2 van de Spaanse Grondwet garandeert iedere verdachte het recht op het vermoeden van onschuld. In de praktijk betekent dit dat:

• De bewijslast bij de aanklager ligt (het Openbaar Ministerie, Fiscalía, en in voorkomend geval de benadeelde partij die zich als aanklager heeft gesteld, acusación particular).
• Voor een veroordeling voldoende belastend bewijs nodig is, verkregen met waarborgen en ter zitting behandeld.
• Bij redelijke twijfel moet worden vrijgesproken.

In deze procedures kan de verklaring van de aangeefster echter voldoende belastend bewijs zijn als de rechtbank haar geloofwaardig acht. Daarom kan de verdediging zich niet beperken tot ontkennen: die verklaring moet worden geanalyseerd en er moeten elementen worden aangedragen die haar weerspreken.

Wat u in de eerste uren moet doen

Als u wordt aangehouden of als verdachte wordt opgeroepen, hebt u het recht te zwijgen, niet tegen uzelf te verklaren en vanaf het eerste moment door een advocaat te worden bijgestaan (art. 520 van het Wetboek van Strafvordering, LECrim). We leggen dit uitgebreid uit op de pagina van onze dienst rechtsbijstand bij arrestatie wegens gendergerelateerd geweld.

• Leg geen verklaring af zonder eerst met uw advocaat te hebben gesproken. Een geïmproviseerde verklaring op het politiebureau kan tegenstrijdigheden bevatten die later tegen u worden gebruikt.
• Stem niet in met een schikking zonder de gevolgen te begrijpen. Bij snelrechtprocedures (juicios rápidos) levert instemming met de tenlastelegging (conformidad) een strafvermindering van een derde op (art. 801 LECrim), maar het betekent een veroordeling, een strafblad en, bij deze misdrijven, een verplicht verbod om het slachtoffer te naderen (art. 57.2 van het Wetboek van Strafrecht, CP).
• Vertel uw advocaat de volledige context: de relatie, de scheiding, of er een familieprocedure loopt, bij wie de kinderen zijn, eerdere ruzies, recente berichten.

Wat u nooit moet doen

• Neem geen contact op met de aangeefster, niet rechtstreeks en ook niet via vrienden, familie of sociale media, ook niet als er geen maatregelen zijn. Elk bericht kan worden uitgelegd als druk of intimidatie.
• Verwijder geen berichten, audio-opnamen, foto’s of geschiedenis. Ook als u denkt dat iets u schaadt, kunt u door te verwijderen ook wissen wat in uw voordeel is, en het wekt de indruk dat u iets verbergt. Uw advocaat beoordeelt wat moet worden ingebracht.
• Publiceer niets over de zaak of over haar. Behalve dat het de verdediging schaadt, zou u andere misdrijven kunnen plegen.
• Gebruik de kinderen niet als boodschappers. Als er minderjarigen zijn, worden kwesties over de omgang via de rechter geregeld.

Ontlastend bewijs: hoe de verdediging wordt opgebouwd

Bewijzen dat iets niet is gebeurd, is moeilijk. Daarom werkt de verdediging op twee fronten: bewijs aandragen dat het verhaal weerspreekt en de geloofwaardigheid van de belastende verklaring analyseren.

Bewijs dat u zo snel mogelijk moet verzamelen

1. Volledige berichten en gesprekken (geen losse schermafbeeldingen), met data, die de werkelijke toon van de relatie laten zien of het aangegevene weerspreken. Een digitaal-forensisch deskundigenrapport dat de echtheid ervan waarborgt, kan nuttig zijn.
2. Locatie en registraties: geolocatie van de telefoon, prikklokregistraties op het werk, kaartbetalingen, tolgegevens of tickets die aantonen waar u was.
3. Beveiligingscamera’s: de beelden moeten snel worden opgevraagd, omdat de regelgeving inzake gegevensbescherming verplicht de opnamen binnen uiterlijk een maand te verwijderen, tenzij ze worden bewaard om feiten aan te tonen (art. 22.3 van Organieke Wet 3/2018).
4. Getuigen die de feiten hebben gezien of de toestand van beiden vóór en na. Over hun waarde leest u meer in de rol van getuigen in zaken van gendergerelateerd geweld.
5. Medische rapporten die niet overeenkomen met de beschreven manier waarop de letsels zouden zijn ontstaan, of het ontbreken ervan wanneer het verhaal ze zou doen verwachten.
6. Parallelle civiele procedures: de data van het verzoek tot echtscheiding of over de zorg voor de kinderen, die relevant kunnen zijn om mogelijke motieven te beoordelen.

De geloofwaardigheid van de verklaring

De rechtspraak van het Spaanse Hooggerechtshof (Tribunal Supremo) hanteert drie richtinggevende criteria om de verklaring van het slachtoffer te beoordelen wanneer die het belangrijkste bewijs is:

• Afwezigheid van subjectieve ongeloofwaardigheid: er mogen geen oneigenlijke motieven zijn (wrok, wraak, financieel belang of belang in een familieprocedure) die afbreuk doen aan de betrouwbaarheid van het verhaal.
• Aannemelijkheid: het verhaal moet logisch zijn en worden bevestigd door objectieve, ondersteunende gegevens.
• Volharding in de beschuldiging: het verhaal moet gedurende de hele procedure zonder relevante tegenstrijdigheden worden volgehouden.

Het is goed om hier precies te zijn: een conflictueuze echtscheiding maakt een aangifte niet automatisch vals, en dat weten de rechtbanken. De verdediging moet concrete tegenstrijdigheden, gebrek aan bevestiging of objectieve feiten aantonen die onverenigbaar zijn met het verhaal.

Als u zelf ook bent aangevallen, kan een eigen aangifte worden overwogen. Dat leggen we uit in wederzijdse aangiftes bij gendergerelateerd geweld.

Seponering, buitenvervolgingstelling en vrijspraak

De procedure kan op verschillende manieren eindigen zonder veroordeling:

Geen van deze beslissingen betekent op zichzelf dat de aangifte vals was: een vrijspraak wegens gebrek aan bewijs geeft aan dat niet is aangetoond wat er is gebeurd, niet dat een leugen is bewezen.

Valse beschuldiging en valse aangifte (art. 456 CP)

Artikel 456 van het Wetboek van Strafrecht bestraft degene die, terwijl hij weet dat het onwaar is of met roekeloze minachting voor de waarheid, een ander feiten ten laste legt die een misdrijf zouden vormen, tegenover een gerechtelijke of bestuurlijke ambtenaar die verplicht is ze te onderzoeken. De voorwaarden zijn:

1. Een concrete persoon feiten ten laste leggen die, als ze waar zouden zijn, een strafbaar feit zouden vormen.
2. Dat doen tegenover een rechter, officier van justitie, de politie of een andere ambtenaar die verplicht is ze te onderzoeken.
3. Weten dat het onwaar is of handelen met roekeloze minachting voor de waarheid. Het is niet voldoende dat de feiten niet konden worden bewezen.
4. Er moet in de hoofdzaak een onherroepelijk vonnis of een onherroepelijke beschikking tot buitenvervolgingstelling of seponering zijn. Pas dan kan tegen de aangeefster worden opgetreden, ambtshalve als er voldoende aanwijzingen van onwaarheid zijn, of op aangifte van de benadeelde.

De straf is een gevangenisstraf van zes maanden tot twee jaar en een geldboete als een ernstig misdrijf ten laste werd gelegd; een geldboete van twaalf tot vierentwintig maanden als het een minder ernstig misdrijf betrof, en een geldboete van drie tot zes maanden als het een licht misdrijf was.

Wat de frequentie betreft: het Jaarverslag 2026 van het Spaanse Openbaar Ministerie (Fiscalía General del Estado) vermeldt dat tussen 2009 en 2025, van de 2.655.581 aangiftes wegens gendergerelateerd geweld, er 191 eindigden in veroordelingen wegens valse aangifte, wat neerkomt op 0,007 %. Dit cijfer omvat niet de gevallen die nooit als zodanig zijn onderzocht, maar het is het enige beschikbare officiële cijfer.

Veelgestelde vragen

Kan ik alleen op basis van het woord van de aangeefster worden veroordeeld?

Ja, dat is mogelijk. Het Hooggerechtshof aanvaardt dat de verklaring van het slachtoffer voldoende belastend bewijs is als zij een strenge toets van geloofwaardigheid doorstaat: afwezigheid van oneigenlijke motieven, aannemelijkheid met objectieve bevestiging en volharding zonder relevante tegenstrijdigheden. Daarom is het essentieel dat de verdediging die verklaring in detail analyseert en objectief bewijs aandraagt dat haar weerspreekt.

Wat gebeurt er als zij mij schrijft terwijl ik een contactverbod heb?

Antwoord niet en ga niet naar een afspraak. Het verbod geldt voor u, niet voor haar, en de toestemming van de beschermde persoon neemt het misdrijf van overtreding niet weg, dat wordt bestraft met een gevangenisstraf van zes maanden tot een jaar (art. 468.2 CP). Bewaar die berichten zonder te antwoorden en meld ze aan uw advocaat, die beoordeelt of het zinvol is de rechtbank om wijziging van de maatregel te vragen.

Als ik word vrijgesproken, kan ik dan aangifte tegen haar doen wegens valse aangifte?

Alleen als er aanwijzingen zijn dat zij bewust heeft gelogen of met roekeloze minachting voor de waarheid heeft gehandeld. Een vrijspraak wegens gebrek aan bewijs is niet genoeg. Artikel 456 CP vereist bovendien dat de hoofdzaak is geëindigd met een onherroepelijk vonnis of een onherroepelijke beschikking tot buitenvervolgingstelling of seponering. Uw advocaat kan de haalbaarheid van een strafklacht beoordelen op basis van de uitkomst van de procedure.

Is het verstandig om in een snelrechtprocedure in te stemmen met de tenlastelegging?

Dat hangt af van het beschikbare bewijs, en het mag nooit overhaast worden beslist. Instemming verlaagt de straf met een derde, maar houdt een onherroepelijke veroordeling in, een strafblad, een verplicht naderingsverbod en gevolgen voor de zorg voor en de omgang met de kinderen. Als de feiten niet waar zijn, is het raadzaam de verdediging grondig te bestuderen voordat u instemt.

Een goede verdediging begint in de eerste uren. Celeste Pérez Bleda, strafrechtadvocaat met 20 jaar ervaring, verdedigt mannen tegen wie aangifte is gedaan, met een zorgvuldige aanpak die de procedure respecteert, binnen haar dienst verdediging van mannen bij huiselijk en gendergerelateerd geweld. Als u net bent aangehouden of opgeroepen, bel dan 607 449 491, 24 uur per dag bereikbaar.