Strafbaar om uw partner te zien met contactverbod als zij instemt?

Uw partner zien met een contactverbod terwijl zij ermee instemt, komt vaker voor dan u zou denken: een verzoening, een afspraak om over de kinderen te praten, een uitnodiging om langs te komen. Veel mensen denken dat er niets aan de hand is als beiden het ermee eens zijn. Dat klopt niet, en het is goed te begrijpen waarom, voordat een ogenschijnlijk rustige ontmoeting op een strafzaak uitloopt.

Wat het Hooggerechtshof zegt

Jarenlang waren er tegenstrijdige uitspraken. Sommige gingen ervan uit dat, als het slachtoffer het samenwonen accepteerde, de reden voor de maatregel wegviel en er geen misdrijf was (zo oordeelde bijvoorbeeld STS 1156/2005 van 26 september). Andere veroordeelden altijd degene aan wie het verbod was opgelegd.

De Tweede Kamer (Sala Segunda) van het Hooggerechtshof beslechtte de kwestie in het niet-rechtsprekende plenaire akkoord van 25 november 2008 over de uitleg van artikel 468 van het Wetboek van Strafrecht: «de toestemming van de vrouw sluit de strafbaarheid voor de toepassing van artikel 468 van het Wetboek van Strafrecht niet uit». Het is geen vonnis, maar een akkoord ter eenmaking van de rechtspraak dat de Kamer sindsdien in haar uitspraken toepast.

Tot de uitspraken die het hebben toegepast behoren STS 39/2009 van 29 januari en STS 667/2019 van 14 januari 2020. Die laatste voegde eraan toe dat de toestemming van het slachtoffer evenmin als verzachtende omstandigheid geldt, omdat de naleving van een door een rechtbank opgelegde straf of maatregel «niet kan worden overgelaten aan de willekeur van de veroordeelde of van het slachtoffer, zelfs niet in de gevallen waarin deze gericht zijn op de bescherming van laatstgenoemde».

Waarom toestemming niet telt

De redenering van het Hooggerechtshof rust op twee ideeën:

• Het beschermde rechtsgoed is de naleving van rechterlijke beslissingen. Overtreding van het verbod is een misdrijf tegen de rechtspleging. Het bevel wordt gegeven door een rechter, en alleen een rechter kan het buiten werking stellen.
• Over de bescherming van het slachtoffer kan niet vrij worden beschikt. De maatregelen worden opgelegd na een risico-inschatting, en het Hof vindt dat ze niet afhankelijk kunnen zijn van veranderingen in de relatie zonder rechterlijke controle.

Dit criterium kent nuances. De Kamer zelf heeft gezegd dat het akkoord niet los van de omstandigheden van de zaak mag worden toegepast (STS 61/2010 van 28 januari) en heeft bij wijze van uitzondering aanvaard dat er geen aansprakelijkheid hoeft te zijn wanneer de toenadering het gevolg is van een duidelijk initiatief van de beschermde persoon, dat niet gemakkelijk te ontwijken is, en de verdachte zich passief opstelt (STS 803/2015 van 9 december). Het gaat om concrete situaties die moeten worden bewezen; de algemene regel blijft veroordeling.

Welke juridische risico’s hij loopt

Degene aan wie het verbod is opgelegd, riskeert:

• Een veroordeling wegens overtreding met een gevangenisstraf van zes maanden tot een jaar, zonder dat de delictsomschrijving zelf vervanging door een geldboete toelaat (art. 468.2 CP).
• Voorlopige hechtenis of zwaardere maatregelen: als een voorlopige maatregel wordt overtreden, verplicht artikel 544 bis van het Wetboek van Strafvordering (Ley de Enjuiciamiento Criminal, LECrim) de rechtbank een zitting te houden om voorlopige hechtenis of een andere, strengere maatregel te beoordelen.
• Onmiddellijke arrestatie als de politie de ontmoeting vaststelt, bijvoorbeeld na een telefoontje van een buurman of een alarm van de elektronische enkelband. Een afgesproken ontmoeting kan in een aangifte eindigen als er ruzie ontstaat.
• Gevolgen in andere procedures, zoals de familierechtelijke procedure of een later verzoek tot opheffing van de maatregel, omdat de overtreding als risicofactor kan worden meegewogen.

Als u al wordt beschuldigd van een overtreding met toestemming, analyseren we binnen ons vakgebied verdediging van mannen beschuldigd van huiselijk of gendergerelateerd geweld hoe de ontmoeting tot stand kwam, wie het initiatief nam en wat kan worden aangetoond. U vindt ook een algemene uitleg over de straffen voor overtreding en hoe de verdediging werkt.

En het slachtoffer? Pleegt zij een misdrijf?

Het contactverbod is gericht tot degene aan wie het is opgelegd, niet tot de beschermde persoon. Daarom kan het slachtoffer geen dader zijn van het misdrijf overtreding van het verbod: zij heeft geen verbod dat ze kan overtreden.

Meer omstreden is of zij als uitlokker of medeplichtige aansprakelijk kan zijn wanneer zij degene is die de ontmoeting voorstelt. Een deel van de rechtsleer heeft dat verdedigd, maar het Openbaar Ministerie stelt in zijn Gids voor optreden met genderperspectief bij het onderzoek en de berechting van misdrijven van gendergerelateerd geweld (2020) dat de deelname van de vrouw «moet worden betrokken bij de afweging van de aansprakelijkheid van de dader en niet moet leiden tot strafrechtelijke aansprakelijkheid van de beschermde vrouw». Een groot deel van de rechtsleer deelt dit standpunt, met het argument dat het straffen van degene die de maatregel beschermt in strijd is met het doel ervan.

Dat betekent niet dat de ontmoeting voor haar zonder gevolgen is: zij kan worden opgeroepen om als getuige te verklaren in de zaak tegen haar partner, en een situatie die zij onder controle dacht te hebben, kan zonder de bescherming van het bevel gevaarlijk worden. Als u het slachtoffer bent en twijfelt over de relatie of uw veiligheid, luisteren we binnen ons vakgebied bijstand aan vrouwen die slachtoffer zijn van gendergerelateerd geweld naar u zonder te oordelen.

Wat te doen als u de relatie wilt hervatten

Er bestaat een juiste en legale weg: de rechtbank vragen de maatregel op te heffen of te wijzigen voordat u elkaar ziet.

1. Ga na of het bevel een voorlopige maatregel is (bijvoorbeeld als onderdeel van een beschermingsbevel) of een straf die bij vonnis is opgelegd. Daarvan hangt af wat kan worden gevraagd.
2. Als het een voorlopige maatregel is, kan het slachtoffer bij de rechtbank verschijnen of een schriftelijk verzoek indienen waarin zij uitlegt dat zij de maatregel niet wil handhaven. Ook de advocaat van de verdachte kan erom vragen.
3. De rechter hoort het Openbaar Ministerie en weegt het risico af. Hij kan het bevel opheffen, wijzigen (bijvoorbeeld contact toestaan maar geen samenwonen) of handhaven.
4. Zolang er geen beslissing is die het buiten werking stelt, ziet u elkaar niet en hebt u geen contact als dat verboden is.
5. Als het een onherroepelijke straf is, kan alleen gratie (indulto) worden aangevraagd, een uitzonderlijke weg met onzekere uitkomst.

We leggen het stap voor stap uit in hoe u een contactverbod laat opheffen. En om de reikwijdte van elk soort verbod te begrijpen, kunt u onze pagina over contactverboden bij gendergerelateerd geweld raadplegen.

In Alicante

Het verzoek tot opheffing wordt ingediend bij de instantie die de procedure behandelt. Bij gendergerelateerd geweld is dat sinds de Organieke Wet 1/2025 (Ley Orgánica 1/2025) de Afdeling Geweld tegen Vrouwen (Sección de Violencia sobre la Mujer) van de Rechtbank van Eerste Aanleg (Tribunal de Instancia), die in het gerechtelijk arrondissement Alicante is gevestigd aan de Avenida Aguilera, 53 (03007 Alicante), volgens de elektronische zetel van de Generalitat Valenciana. Diezelfde Afdeling onderzoekt overtredingen wanneer de beschermde persoon de partner van de verdachte is of was (art. 89.5 g) van de Organieke Wet op de Rechterlijke Macht, Ley Orgánica del Poder Judicial).

Op ons kantoor staan we beide partijen bij in afzonderlijke zaken: de vrouw die wil begrijpen wat een verzoek tot opheffing inhoudt en de man die ervan wordt beschuldigd het bevel te hebben overtreden. Celeste Pérez Bleda, ingeschreven onder nr. 7301 bij de Orde van Advocaten van Alicante (ICALI), werkt al meer dan 20 jaar in het strafrecht.

Veelgestelde vragen

Als zij mij uitnodigt, is het dan strafbaar om met een contactverbod naar haar huis te gaan?

Ja. Ook als zij u uitnodigt, pleegt u, zolang het bevel van kracht is, het misdrijf overtreding van het verbod, bestraft met zes maanden tot een jaar gevangenisstraf. Het Hooggerechtshof houdt sinds het plenaire akkoord van 25 november 2008 vast aan het standpunt dat de toestemming van de vrouw het misdrijf niet uitsluit. Alleen in uitzonderlijke gevallen, met een duidelijk initiatief van haar kant en een passieve houding van u, is aansprakelijkheid uitgesloten.

Kan het slachtoffer worden veroordeeld voor overtreding van het bevel?

Niet als dader, omdat het verbod alleen aan de andere persoon wordt opgelegd. Over haar mogelijke deelname als uitlokker of medeplichtige is gediscussieerd, maar het Openbaar Ministerie stelt in zijn gids van 2020 dat haar rol moet worden meegewogen bij de aansprakelijkheid van de dader en niet moet leiden tot haar eigen bestraffing.

Mogen we via WhatsApp contact hebben als zij dat wil?

Als het bevel ook een communicatieverbod omvat, niet. Artikel 48.3 van het Wetboek van Strafrecht verbiedt contact via welk middel dan ook, ook digitaal of telematisch, en haar toestemming verandert dat niet. Als het bevel alleen een naderingsverbod inhoudt, is communicatie geen overtreding, maar het is verstandig de beschikking of het vonnis met uw advocaat door te nemen voordat u iets onderneemt.

Hoe kunnen we legaal weer samen zijn?

Door de rechtbank te vragen de maatregel op te heffen voordat u elkaar ziet. Als het een voorlopige maatregel is, kan het slachtoffer dat schriftelijk of tijdens een zitting vragen, en beslist de rechter na het Openbaar Ministerie te hebben gehoord en het risico te hebben afgewogen. Als het een straf is die bij onherroepelijk vonnis is opgelegd, kan die niet op verzoek van de partijen worden opgeheven en kan alleen gratie worden aangevraagd.

Als u in deze situatie verkeert, is het het verstandigst eerst met een advocaat te praten voordat u elkaar ziet. We leggen uit wat het in uw geval betekent, aan welke kant u ook staat, op onze pagina over overtreding van het contactverbod of via WhatsApp op 607 449 491, 24 uur per dag bereikbaar. Ons team staat u ook in het Nederlands te woord.