Kobietobójstwo w Hiszpanii: dane, przyczyny i jak mu zapobiegać

Za każdą liczbą stoi kobieta, rodzina, a często także dzieci, które zostały bez matki. Zrozumienie oficjalnych danych nie jest ćwiczeniem statystycznym: pomaga rozpoznać momenty największego zagrożenia i poznać narzędzia, które pozwalają powstrzymać przemoc, zanim zakończy się czymś nieodwracalnym. Wszystkie dane w tym artykule pochodzą z oficjalnych źródeł i zostały sprawdzone 3 października 2026 roku.

Co w Hiszpanii uznaje się za kobietobójstwo

Delegatura Rządu ds. Przemocy ze względu na Płeć (Delegación del Gobierno contra la Violencia de Género, podległa Ministerstwu Równości) definiuje kobietobójstwo (feminicidio) jako zabójstwo kobiety ze względu na płeć i wyróżnia kilka kategorii:

• Kobietobójstwo popełnione przez partnera lub byłego partnera: rodzaj objęty ustawą organiczną 1/2004. Jest rejestrowane od 1 stycznia 2003 roku.
• Kobietobójstwo rodzinne: popełnione przez mężczyzn z kręgu rodzinnego innych niż partner (w tym tzw. zbrodnie honorowe).
• Kobietobójstwo seksualne: związane z przemocą seksualną, handlem ludźmi w celu wykorzystania seksualnego, prostytucją, okaleczaniem żeńskich narządów płciowych lub małżeństwem przymusowym.
• Kobietobójstwo społeczne: napaść o charakterze innym niż seksualny popełniona przez mężczyznę niezwiązanego z ofiarą relacją partnerską ani rodzinną (sąsiada, współpracownika, znajomego lub nieznajomego).
• Kobietobójstwo zastępcze: zabójstwo dorosłej kobiety przez mężczyznę w celu skrzywdzenia innej kobiety.

Kobietobójstwa poza związkiem są oficjalnie rejestrowane od stycznia 2022 roku i publikowane co pół roku. Dlatego łączną liczbę kobietobójstw można podać dopiero od tego roku.

W hiszpańskim kodeksie karnym (Código Penal) „kobietobójstwo” nie jest odrębnym przestępstwem: czyny te są sądzone jako zabójstwo lub morderstwo z okolicznością obciążającą popełnienia czynu ze względu na płeć (art. 22.4 CP) oraz, w stosownych przypadkach, z okolicznością pokrewieństwa (art. 23 CP).

Oficjalne dane o ofiarach śmiertelnych

Kobietobójstwa popełnione przez partnera lub byłego partnera

Wszystkie te dane są tymczasowe: Delegatura weryfikuje przypadki w miarę ich potwierdzania lub wykluczania.

Co pokazują dane za 2026 rok

Karta za 2026 rok, zaktualizowana na 29 września, zawiera dane szczególnie przydatne w profilaktyce:

• 23 z 41 ofiar (56,1%) zostały zabite przez byłego partnera lub przez partnera w trakcie rozstania.
• 29 ofiar (70,7%) nie zgłosiło wcześniej sprawcy; 12 (29,3%) to zrobiło.
• W 7 przypadkach obowiązywały środki zakazu zbliżania się, które domniemany sprawca naruszył.
• 29 dzieci poniżej 18 lat straciło w tym roku matki w wyniku tych zbrodni.
• Wspólnota Walencka odnotowała w 2026 roku 6 ofiar – to region z drugą co do wielkości liczbą przypadków po Andaluzji.
• W 9 przypadkach domniemany sprawca odebrał sobie życie po popełnieniu zbrodni.

Za 2025 rok karta zaktualizowana na 23 kwietnia 2026 odnotowuje 41 dzieci, które zostały bez matki, oraz 4 ofiary we Wspólnocie Walenckiej. Ponadto według raportu z kluczowymi danymi z grudnia 2025 roku w tamtym roku troje dzieci zginęło w wyniku przemocy ze strony partnera lub byłego partnera matki.

Kobietobójstwa poza związkiem

Według karty dotyczącej pozostałych kobietobójstw, zaktualizowanej na 31 marca 2026, w 2025 roku odnotowano 26 kobietobójstw poza relacją z partnerem lub byłym partnerem, a w okresie od stycznia 2022 do grudnia 2025 – 101. W 2025 roku połowa tych ofiar (13) została zabita przez syna lub wnuka.

Przyczyny i czynniki ryzyka

Kobietobójstwo w związku prawie nigdy nie jest odosobnionym wybuchem. Zwykle stanowi zakończenie procesu kontroli i przemocy, często psychicznej, która narasta. U jego podłoża leży także kulturowe podłoże nierówności, o którym piszemy w artykule o przemocy symbolicznej. Oficjalne dane i doświadczenie praktyczne wskazują zgodnie na kilka momentów i sygnałów wysokiego ryzyka:

• Rozstanie lub decyzja o zerwaniu. W 2026 roku ponad połowa ofiar została zabita przez byłego partnera lub w trakcie rozstania.
• Narastająca kontrola: sprawdzanie telefonu, śledzenie, niespodziewane pojawianie się w pracy lub w domu. Wyjaśniamy to w artykule o nękaniu po rozstaniu.
• Groźby śmierci lub samobójstwa ze strony sprawcy oraz groźby kierowane wobec dzieci.
• Naruszenia zakazu zbliżania się, które pokazują, że sprawca nie akceptuje ograniczeń prawnych.
• Skrajna zazdrość, dostęp do broni, spożywanie alkoholu lub narkotyków oraz coraz poważniejsze napaści.

Wiele z tych sygnałów pojawia się dużo wcześniej. Ich znajomość pomaga zareagować na czas: zapraszamy do lektury poradnika jak rozpoznać wczesne sygnały ostrzegawcze przemocy ze względu na płeć.

System VioGén

Gdy kobieta składa zawiadomienie, policja ocenia ryzyko za pomocą Systemu Kompleksowego Monitorowania Spraw o Przemoc ze względu na Płeć (Sistema de Seguimiento Integral en los casos de Violencia de Género, VioGén) Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Funkcjonariusze wypełniają formularz Policyjnej Oceny Ryzyka (Valoración Policial del Riesgo, VPR), a następnie okresowe oceny zmian ryzyka (VPER). Od 2025 roku działa platforma VioGén 2, która według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych uwzględnia nowe wskaźniki, lepiej kalibruje algorytmy i klasyfikuje ryzyko na cztery poziomy: niskie, średnie, wysokie i ekstremalne. Od tego poziomu zależą policyjne środki ochrony.

Dlatego przy składaniu zawiadomienia ważne jest, aby podać wszystkie istotne fakty, nawet jeśli wydają się Państwu drobne: groźby, zazdrość, zachowania kontrolujące, dostęp do broni czy niedawne zmiany w jego zachowaniu.

Jak zapobiegać: narzędzia ochrony

• Zawiadomienie i ocena ryzyka. Uruchamiają ochronę policyjną i monitorowanie w systemie VioGén.
• Nakaz ochrony (art. 544 ter hiszpańskiej ustawy o postępowaniu karnym (Ley de Enjuiciamiento Criminal, LECrim)). Sąd musi przeprowadzić pilne posiedzenie w ciągu maksymalnie 72 godzin i może orzec zakaz zbliżania się, zakaz kontaktowania się, opuszczenie wspólnego mieszkania oraz środki dotyczące dzieci. Więcej informacji w naszym poradniku o nakazie ochrony (orden de protección).
• Elektroniczne urządzenia kontrolne. Bransoletki monitorujące pozwalają wykryć, czy sprawca się zbliża. Według Delegatury Rządu na dzień 31 grudnia 2025 roku aktywnych było 4412 urządzeń.
• ATENPRO. Usługa wsparcia i ochrony telefonicznej, która pozwala ofierze w każdej chwili skontaktować się z centrum pomocy.
• Naruszenie zakazu jest przestępstwem. Naruszenie zakazu zbliżania się (orden de alejamiento) w sprawie o przemoc ze względu na płeć podlega karze od sześciu miesięcy do roku pozbawienia wolności (art. 468.2 CP), nawet jeśli ofiara zgadza się na kontakt.

Pomoc w Alicante i we Wspólnocie Walenckiej

Pierwsze kroki prawne w Alicante, gdy obawiają się Państwo o swoje bezpieczeństwo

W razie bezpośredniego zagrożenia należy wezwać policję lub służby ratunkowe, a następnie napisać do nas na WhatsApp pod numer 607 449 491 (24 godziny na dobę): towarzyszymy Państwu przez cały proces. Gdy sytuacja nagła minie, pierwszym krokiem prawnym jest złożenie zawiadomienia, co w Alicante można zrobić w Biurze Zawiadomień i Pomocy Ofiarom Przemocy ze względu na Płeć (Oficina de Denuncias y Asistencia a las Víctimas de Violencia de Género; avenida de Aguilera, 53), dokąd Państwu towarzyszymy. Od tego momentu uruchamiane są mechanizmy przewidziane przez prawo, aby zapobiegać najpoważniejszym przypadkom:

1. Policja ocenia ryzyko w systemie VioGén i ustala policyjne środki ochrony stosownie do jego poziomu.
2. Wydział ds. Przemocy wobec Kobiet Sądu Pierwszej Instancji w Alicante (Sección de Violencia sobre la Mujer del Tribunal de Instancia de Alicante) w ciągu maksymalnie 72 godzin rozstrzyga o nakazie ochrony oraz, jeśli uzna to za konieczne, o monitorowaniu za pomocą bransoletki elektronicznej.
3. Służby społeczne Państwa gminy mogą zarejestrować Państwa w ATENPRO, mobilnej usłudze teleopieki.

Rozstanie to okres szczególnego ryzyka, dlatego warto je zaplanować i nie ogłaszać go niespodziewanie, jeśli obawiają się Państwo gwałtownej reakcji.

W kancelarii przygotowujemy razem z Państwem zawiadomienie i wniosek o zastosowanie środków, aby sąd od pierwszego dnia dysponował wszystkimi informacjami o ryzyku. Wyjaśniamy, co oznacza ocena ryzyka VioGén w Alicante oraz jak złożyć zawiadomienie w Alicante.

Najczęściej zadawane pytania

Ile kobiet zginęło w wyniku przemocy ze względu na płeć w 2026 roku?

Według karty statystycznej Delegatury Rządu ds. Przemocy ze względu na Płeć, zaktualizowanej na 29 września 2026, w 2026 roku partnerzy lub byli partnerzy zabili w Hiszpanii 41 kobiet. Od 2003 roku łączna liczba wynosi 1382. Są to dane tymczasowe, aktualizowane za każdym razem, gdy przypadek zostaje potwierdzony lub wykluczony.

Czym różni się kobietobójstwo od przemocy ze względu na płeć?

W Hiszpanii przemoc ze względu na płeć w rozumieniu prawnym to przemoc mężczyzny wobec kobiety, która jest lub była jego partnerką (ustawa organiczna 1/2004). Kobietobójstwo to zabójstwo kobiety ze względu na płeć i jest pojęciem szerszym: obejmuje zabójstwa popełnione przez partnera lub byłego partnera, a od 2022 roku także kobietobójstwa rodzinne, seksualne, społeczne i zastępcze, które są liczone oddzielnie.

Kiedy ofiara jest w największym niebezpieczeństwie?

Oficjalne dane wskazują na rozstanie jako moment krytyczny: w 2026 roku 56,1% zabitych kobiet zginęło z rąk byłego partnera lub partnera w trakcie rozstania. Sygnałami ostrzegawczymi są także groźby śmierci, naruszenia zakazu zbliżania się oraz narastająca zazdrość i kontrola. Zaplanowanie rozstania przy wsparciu specjalistów zmniejsza ryzyko.

Dlaczego kobietobójstwa poza związkiem liczy się oddzielnie?

Ponieważ ustawa organiczna 1/2004 obejmuje wyłącznie przemoc w związku, rejestrowaną od 2003 roku. Od stycznia 2022 roku Delegatura Rządu rejestruje również kobietobójstwa rodzinne, seksualne, społeczne i zastępcze. Ich potwierdzenie trwa dłużej, dlatego są publikowane co pół roku i można je porównywać z kobietobójstwami popełnionymi przez partnerów dopiero od tego roku.

Jeśli rozpoznają Państwo któryś z tych sygnałów we własnym życiu lub w życiu bliskiej osoby, porada uzyskana na czas może mieć decydujące znaczenie. Celeste Pérez Bleda pomoże ocenić Państwa sytuację i wystąpić o odpowiednie środki ochrony w ramach usług obrony kobiet będących ofiarami przemocy ze względu na płeć oraz zakazów zbliżania się. Można napisać do nas na WhatsApp pod numer 607 449 491, dostępny 24 godziny na dobę.