Nękanie po rozstaniu: ukryty, ale poważny problem

Rozstanie powinno oznaczać koniec związku, ale dla wielu kobiet jest początkiem innej formy kontroli: telefony o każdej porze, „przypadkowe” wizyty w miejscu pracy, wiadomości z nowych profili czy odbieranie dzieci zamienione w przesłuchanie. Ponieważ nie zawsze pojawiają się wyraźne groźby czy ciosy, często się to bagatelizuje. Tymczasem prawo karze takie zachowania i istnieją skuteczne narzędzia, by je powstrzymać.

Dlaczego nękanie po rozstaniu jest tak poważne

Rozstanie to okres szczególnego ryzyka. Według zestawienia statystycznego Delegatury Rządu ds. Przemocy ze względu na Płeć (Delegación del Gobierno contra la Violencia de Género), zaktualizowanego na dzień 29 września 2026 r., 23 z 41 kobiet zamordowanych w 2026 r. w wyniku przemocy ze względu na płeć (56,1 %) zginęło z rąk byłego partnera lub partnera w trakcie rozstania. Uporczywe nękanie jest często sygnałem, że sprawca nie akceptuje rozstania. Wyjaśniamy to w artykule o kobietobójstwie: dane, przyczyny i jak mu zapobiegać.

Poza zagrożeniem fizycznym długotrwałe nękanie wywołuje lęk, bezsenność, izolację i poczucie, że nie można odbudować swojego życia – skutki, które mają również znaczenie prawne.

Przestępstwo nękania, czyli stalkingu (art. 172 ter CP)

Przestępstwo to popełnia każdy, kto uporczywie i wielokrotnie, bez uprawnienia, nęka inną osobę, zakłócając w ten sposób normalny przebieg jej codziennego życia, poprzez którekolwiek z następujących zachowań:

1. Obserwowanie jej, śledzenie lub zabieganie o fizyczną bliskość.
2. Nawiązywanie lub próby nawiązania z nią kontaktu za pomocą dowolnego środka komunikacji lub przez osoby trzecie.
3. Bezprawne wykorzystywanie jej danych osobowych do kupowania produktów, zamawiania usług lub skłaniania osób trzecich do kontaktu z nią.
4. Naruszanie jej wolności lub mienia albo wolności lub mienia osoby jej bliskiej.

Dwie ważne kwestie. Po pierwsze, nękanie w typie podstawowym wymaga zawiadomienia ofiary, ale gdy ofiarą jest partnerka lub była partnerka, zawiadomienie nie jest potrzebne (art. 172 ter.2). Po drugie, kary te sumują się z karami za inne przestępstwa, które stanowią akty nękania, np. groźby, zmuszanie czy zniszczenie mienia (art. 172 ter.3).

Gdy ofiarą jest była partnerka, sprawy te prowadzi wydział ds. przemocy wobec kobiet sądu pierwszej instancji (Sección de Violencia sobre la Mujer del Tribunal de Instancia, dawniej sąd ds. przemocy wobec kobiet).

Najczęstsze formy nękania po rozstaniu

Za pośrednictwem dzieci

To jedna z najbardziej szkodliwych i najtrudniejszych do wykrycia form: wykorzystywanie przekazywania dzieci do kłótni lub obserwacji, wypytywanie dzieci o życie matki, przekazywanie przez nie wiadomości, nieprzestrzeganie uzgodnionych godzin, by wytrącić Panią z równowagi, czy grożenie, że „odbierze Pani dzieci”. Gdy celem jest skrzywdzenie matki poprzez dzieci, może to stanowić przemoc zastępczą. Wyjaśniamy to w artykule przemoc zastępcza: czym jest, jak wpływa na ofiarę i jak się bronić.

Prawo zapewnia ochronę na gruncie cywilnym: od wejścia w życie ustawy organicznej 8/2021 art. 92.7 hiszpańskiego kodeksu cywilnego (Código Civil) wyklucza opiekę naprzemienną, gdy jedno z rodziców jest objęte postępowaniem karnym za zamach na drugiego rodzica lub dzieci albo gdy istnieją uzasadnione przesłanki przemocy domowej lub przemocy ze względu na płeć. W tych samych przypadkach art. 94 nie pozwala ustalić kontaktów lub zawiesza je, jeśli już obowiązywały, chyba że sąd postanowi inaczej w uzasadnionym orzeczeniu opartym na dobru dziecka. Ponadto art. 66 ustawy organicznej 1/2004 pozwala sądowi zawiesić kontakty. W parlamencie (Congreso) trwają prace nad projektem ustawy organicznej o środkach dotyczących przemocy zastępczej, ale nie weszła ona jeszcze w życie.

W mediach społecznościowych i kanałach cyfrowych

• Ciągłe wiadomości z nowych numerów lub profili po zablokowaniu.
• Śledzenie lokalizacji lub mediów społecznościowych ofiary i komentarze kierowane do jej znajomych.
• Fałszywe profile z jej wizerunkiem lub ogłoszenia z jej danymi (art. 172 ter.5).
• Rozpowszechnianie intymnych zdjęć uzyskanych w trakcie związku, co stanowi przestępstwo przeciwko prywatności (art. 197.7 CP).

Jeśli nękanie odbywa się głównie w sieci, prosimy zapoznać się z naszą usługą dotyczącą cyberprzemocy i nękania w internecie.

Osobiście i przez osoby trzecie

Czekanie przed miejscem pracy lub szkołą, przechodzenie obok domu, wiadomości lub sprawy przekazywane przez krewnych i wspólnych znajomych, pojawianie się tam, gdzie ofiara uprawia sport. Choć każde zdarzenie z osobna może wydawać się błahe, to właśnie powtarzalność czyni z tego przestępstwo.

Jak to udokumentować

Nękanie udowadnia się poprzez nagromadzenie dowodów. Im lepiej udokumentowana powtarzalność, tym łatwiej wykazać, że zakłóca ona codzienne życie:

1. Chronologiczny dziennik: data, godzina, miejsce, co się stało, kto to widział. Należy go przechowywać w bezpiecznym miejscu, poza urządzeniami, do których sprawca mógłby mieć dostęp.
2. Pełne zrzuty ekranu nieodebranych połączeń, wiadomości, e-maili i publikacji, z widocznym nadawcą i datą. Nie należy usuwać oryginalnych rozmów.
3. Świadkowie: współpracownicy, sąsiedzi lub krewni, którzy widzieli, jak sprawca czeka, albo otrzymali od niego wiadomości.
4. Kamery: warto jak najwcześniej poprosić sklepy lub wspólnoty mieszkaniowe o nagrania, ponieważ muszą one zostać usunięte najpóźniej po miesiącu, chyba że są przechowywane jako dowód.
5. Zmiany w życiu: zmiana trasy, godzin czy numeru telefonu, zwolnienie lekarskie lub pomoc psychologiczna. Dowodzą one zakłócenia codziennego życia, którego wymaga to przestępstwo.
6. Incydenty przy przekazywaniu dzieci, z datą i szczegółami, oraz korespondencja ze szkołą, jeśli sprawca się tam pojawia.

Jak wystąpić o ochronę

• Zawiadomienie na komisariacie policji, w Guardia Civil lub w sądzie dyżurnym (juzgado de guardia) wraz z wnioskiem o ocenę ryzyka w systemie VioGén.
• Nakaz ochrony (orden de protección, art. 544 ter LECrim): sąd musi wydać decyzję po pilnym posiedzeniu w terminie nie dłuższym niż 72 godziny. Może orzec zakaz zbliżania się i kontaktowania oraz środki cywilne dotyczące dzieci, mieszkania i alimentów. Środki cywilne obowiązują 30 dni; jeśli w tym terminie zostanie złożony pozew w sprawie rodzinnej, pozostają w mocy przez kolejne 30 dni od jego złożenia, dopóki sąd ich nie potwierdzi, zmieni lub uchyli.
• Elektroniczne urządzenie monitorujące do egzekwowania zakazu zbliżania się. Wyjaśniamy to w artykule wszystko, co trzeba wiedzieć o opaskach elektronicznych.
• Zmiana rozstrzygnięć dotyczących dzieci w postępowaniu o zmianę środków, jeśli ustalone kontakty są wykorzystywane do nękania.

Aby uzyskać natychmiastową poradę, można napisać do nas na WhatsApp pod numer 607 449 491 (24 h); adwokat Celeste Pérez Bleda może towarzyszyć Pani w Centro Mujer 24 Horas w Alicante, gdzie można otrzymać bezpłatne wsparcie psychologiczne.

Jak szukać ochrony przed nękaniem po rozstaniu w Alicante

Najpierw należy ustalić, czy obowiązuje już zakaz zbliżania się lub zakaz kontaktowania się. Jeśli tak, każdy niedozwolony kontakt może stanowić przestępstwo naruszenia orzeczenia (art. 468 CP), które w Alicante prowadzi wydział ds. przemocy wobec kobiet sądu pierwszej instancji w Alicante (Sección de Violencia sobre la Mujer del Tribunal de Instancia de Alicante) – ten sam wydział, który orzekł dany środek. Jeśli nie, do zawiadomienia o nękaniu można dołączyć wniosek o nakaz ochrony.

Zawiadomienie można złożyć w Biurze Zawiadomień i Pomocy Ofiarom Przemocy ze względu na Płeć (Oficina de Denuncias y Asistencia a las Víctimas de Violencia de Género; avenida de Aguilera, 53). Warto zapisywać datę, godzinę i formę każdego incydentu oraz zachować połączenia, wiadomości i fałszywe profile, nie blokując ich przed wykonaniem zrzutów ekranu. Jeśli mają Państwo wspólne dzieci, zaleca się wnioskować o to, by przekazywanie dzieci odbywało się w Punkcie Kontaktów Rodzinnych (Punto de Encuentro Familiar), a komunikacja ograniczała się do niezbędnego minimum.

W kancelarii sprawdzamy, jakie środki obowiązują i jaki jest ich dokładny zakres, bo od tego zależy, czy chodzi o nękanie, czy o naruszenie orzeczenia; prowadzimy także oskarżenie w sprawach o naruszenie zakazu zbliżania się. Wyjaśniamy, jakie są kary za naruszenie i jak złożyć zawiadomienie w Alicante.

Najczęściej zadawane pytania

Ile wiadomości potrzeba, by uznać to za nękanie?

Prawo nie określa liczby. Art. 172 ter wymaga, by zachowanie było uporczywe i powtarzalne oraz zakłócało normalny przebieg codziennego życia: zmianę tras czy godzin, blokowanie numerów, strach przed wyjściem z domu lub potrzebę pomocy psychologicznej. Liczy się udowodnienie wzorca i jego wpływu na życie ofiary, dlatego warto prowadzić datowany dziennik każdego zdarzenia.

Czy muszę sama złożyć zawiadomienie, by nękanie ze strony byłego partnera było ścigane?

Nie. Co do zasady przestępstwo nękania jest ścigane wyłącznie na wniosek ofiary, ale art. 172 ter.2 przewiduje wyjątek, gdy ofiara jest lub była partnerką sprawcy. Mimo to zawiadomienie i zeznania ofiary są kluczowe dla postępu śledztwa i dla uzyskania nakazu ochrony.

Czy były partner może nadal widywać dzieci, jeśli mnie nęka?

To zależy. Jeśli toczy się przeciwko niemu postępowanie karne za przemoc wobec Pani lub dzieci albo istnieją uzasadnione przesłanki przemocy, art. 94 hiszpańskiego kodeksu cywilnego nie pozwala ustalić kontaktów, chyba że sąd postanowi inaczej w uzasadnionym orzeczeniu z uwagi na dobro dziecka. Sąd może też zawiesić kontakty (art. 66 ustawy organicznej 1/2004). Każdy przypadek ocenia się z uwzględnieniem ryzyka i dobra dzieci.

Czy to przestępstwo, jeśli były partner do mnie pisze, ale mi nie grozi?

Może nim być. Uporczywe i powtarzające się próby kontaktu, bezpośrednio lub przez osoby trzecie, należą do zachowań składających się na przestępstwo nękania nawet bez gróźb, o ile zakłócają codzienne życie. Jeśli obowiązuje zakaz kontaktowania się, już jedna wiadomość stanowi przestępstwo naruszenia orzeczenia sądowego (art. 468.2 CP).

Nie trzeba czekać, aż nękanie się nasili. Adwokat Celeste Pérez Bleda pomoże udokumentować to, co się dzieje, i wystąpić o odpowiednie środki ochrony w ramach usługi zakazy zbliżania się w sprawach o przemoc ze względu na płeć, a także przeanalizować sytuację dzieci w ramach usługi opieka nad dziećmi w sprawach o przemoc ze względu na płeć. Można napisać do nas na WhatsApp pod numer 607 449 491, dostępny 24 godziny na dobę.