Czym jest przymus seksualny i jak go zgłosić w Hiszpanii

Wiele kobiet nie nazywa tego, co je spotkało, „napaścią”, bo nie było ciosów: była natarczywość, strach, zawoalowana groźba lub poczucie, że nie ma innego wyjścia. Hiszpańskie prawo zmieniło się właśnie po to, by chronić takie sytuacje. Wyjaśniamy, co dziś stanowi kodeks karny, jakie zachowania są przestępstwem i jak zdecydować się na zawiadomienie.

Zgoda: kluczowe pojęcie od ustawy organicznej 10/2022

Ustawa organiczna 10/2022 o kompleksowej gwarancji wolności seksualnej (Ley Orgánica 10/2022, de garantía integral de la libertad sexual, znana jako ustawa „tylko tak znaczy tak”) zreformowała przestępstwa seksualne ze skutkiem od 7 października 2022 r. Jej najważniejszą zmianą było postawienie zgody w centrum. Art. 178.1 hiszpańskiego kodeksu karnego (Código Penal) stanowi, że zgoda istnieje tylko wtedy, gdy została swobodnie wyrażona czynami, które w świetle okoliczności sprawy jednoznacznie wyrażają wolę danej osoby.

Oznacza to, że milczenie, bierność czy brak oporu nie są równoznaczne z „tak”. A zgoda uzyskana pod presją, szantażem lub ze strachu nie jest zgodą swobodną.

Ustawa zniosła też dawne rozróżnienie między „wykorzystaniem” a „napaścią” seksualną: dziś każda czynność seksualna bez zgody jest napaścią seksualną. Ustawa organiczna 4/2023 skorygowała następnie kary i ponownie surowiej potraktowała przypadki z użyciem przemocy lub zastraszenia.

Jakie zachowania są przestępstwem

Napaść seksualna (art. 178–180 CP)

Czynności seksualne dokonane z użyciem przemocy lub zastraszenia, z nadużyciem pozycji przewagi lub sytuacji bezbronności, a także wobec osób nieprzytomnych lub pozbawionych możliwości wyrażenia woli, w każdym przypadku uznaje się za napaść seksualną (art. 178.2). Mieści się tu wiele przypadków „przymusu seksualnego”: grożenie rozpowszechnieniem intymnych zdjęć, wyrządzeniem krzywdy, utratą pracy lub mieszkania albo wykorzystywanie zależności finansowej ofiary od sprawcy. Jeśli groźba dotyczy rozpowszechnienia intymnych zdjęć, przydatny może być nasz artykuł o pornografii zemsty i przemocy ze względu na płeć w mediach społecznościowych.

Kary rosną (art. 180) w razie wystąpienia okoliczności obciążających, m.in. gdy ofiara jest lub była żoną lub partnerką sprawcy, nawet bez wspólnego zamieszkania; gdy działają wspólnie dwie lub więcej osób; gdy ofiara jest szczególnie bezbronna; albo gdy wolę ofiary zniesiono za pomocą narkotyków lub leków (tzw. uległość chemiczna).

Molestowanie seksualne (art. 184 CP)

Przestępstwo to popełnia ten, kto żąda świadczeń seksualnych dla siebie lub innej osoby w ramach stałej lub zwyczajowej relacji zawodowej, edukacyjnej, usługowej lub podobnej, wywołując u ofiary sytuację obiektywnie i poważnie zastraszającą, wrogą lub poniżającą. Grozi za nie kara od sześciu do dwunastu miesięcy pozbawienia wolności lub grzywna oraz zakaz wykonywania zawodu. Jeśli sprawca wykorzystuje swoją pozycję przełożonego lub zapowiada jakąś szkodę („jeśli się nie zgodzisz, nie przedłużę ci umowy”), kara wzrasta do od jednego roku do dwóch lat pozbawienia wolności.

Nękanie o charakterze seksualnym (art. 173.4 CP)

Od wejścia w życie ustawy organicznej 10/2022 przestępstwem – choć lekkim – jest także kierowanie do innej osoby wypowiedzi, zachowań lub propozycji o charakterze seksualnym, które stwarzają dla niej sytuację obiektywnie poniżającą, wrogą lub zastraszającą, o ile nie stanowią poważniejszego przestępstwa. To tzw. molestowanie uliczne. Ściganie następuje wyłącznie na wniosek pokrzywdzonej.

Który sąd prowadzi sprawę od 3 października 2025 r.

Ustawa organiczna 1/2025 przekształciła dawne Sądy ds. Przemocy wobec Kobiet w Wydziały ds. Przemocy wobec Kobiet Sądów Pierwszej Instancji (Secciones de Violencia sobre la Mujer de los Tribunales de Instancia). Od 3 października 2025 r. wydziały te prowadzą również sprawy o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej, okaleczanie żeńskich narządów płciowych, przymusowe małżeństwo, nękanie o charakterze seksualnym oraz handel ludźmi w celu wykorzystania seksualnego, gdy ofiarą jest kobieta – nawet jeśli sprawcą jest osoba obca, współpracownik lub przełożony (art. 89.5.h ustawy o ustroju sądownictwa (Ley Orgánica del Poder Judicial)).

W Alicante sprawę poprowadzi zatem Wydział ds. Przemocy wobec Kobiet Sądu Pierwszej Instancji w Alicante (Sección de Violencia sobre la Mujer del Tribunal de Instancia de Alicante) lub wydział okręgu sądowego, w którym doszło do zdarzenia. Wydziały te są wyspecjalizowane i zwykle dysponują biurami pomocy ofiarom oraz procedurami, które pozwalają uniknąć wielokrotnego powtarzania relacji.

Istnieje jednak niuans, gdy ofiara jest małoletnia: według Sprawozdania Rocznego Prokuratury Generalnej z 2026 r. (Memoria de la Fiscalía General del Estado) Sąd Najwyższy orzekł, że – o ile dziewczynka nie jest lub nie była partnerką sprawcy albo zdarzenia nie zbiegają się z przemocą ze względu na płeć wobec jej matki – właściwe są Wydziały ds. Przemocy wobec Dzieci i Młodzieży, a tam, gdzie jeszcze nie istnieją, wydziały śledcze (Instrucción).

Jak zgłosić przymus seksualny krok po kroku

1. Zadbać o bezpieczeństwo. W razie zagrożenia należy wezwać pomoc policji lub służb ratunkowych, a następnie napisać do nas na WhatsApp: 607 449 491 (24 h na dobę) – towarzyszymy Państwu przez cały proces.
2. Jeśli niedawno doszło do kontaktu fizycznego, w miarę możliwości udać się do szpitala przed kąpielą lub zmianą ubrania. Pobranie próbek biologicznych i innych dowodów, za zgodą ofiary, nie zależy od złożenia zawiadomienia (art. 48.2 ustawy organicznej 10/2022): materiał jest zabezpieczany z zachowaniem łańcucha dowodowego na wypadek późniejszej decyzji o zawiadomieniu.
3. Zachować dowody: wiadomości zawierające presję lub groźby, notatki głosowe, e-maile, zrzuty ekranu z datą i nazwą nadawcy, nazwiska świadków i wszelkie informacje o miejscu (kamery, paragony, lokalizacja). Więcej szczegółów znajdą Państwo w naszym poradniku dowodowym.
4. Złożyć zawiadomienie na komisariacie (w Policji Krajowej działają Jednostki Pomocy Rodzinie i Kobietom, UFAM), na posterunku Guardia Civil, w sądzie dyżurnym (juzgado de guardia) lub w prokuraturze (Fiscalía). Można przyjść z osobą towarzyszącą.
5. Poprosić o pomoc prawną. Kobiety będące ofiarami przestępstw przeciwko wolności seksualnej lub nękania o charakterze seksualnym mają prawo do bezpłatnej pomocy prawnej niezależnie od dochodów (art. 2.h ustawy 1/1996). Adwokat od samego początku pozwala wnioskować o środki ochrony i przyłączyć się do postępowania jako oskarżyciel posiłkowy (acusación particular).
6. W razie potrzeby wnioskować o ochronę: zakaz zbliżania się (orden de alejamiento), zakaz kontaktowania się lub nakaz ochrony (orden de protección).

Osoby potrzebujące wsparcia przed podjęciem decyzji mogą we Wspólnocie Walenckiej skorzystać z regionalnego Centrum Kryzysowego czynnego 24 godziny na dobę (Centro de Crisis 24 horas), które bezpłatnie pomaga kobietom będącym ofiarami przemocy seksualnej poza związkiem, także jeśli zdarzenia miały miejsce dawno temu. W Alicante mieści się ono przy calle General Pintós, 21 – możemy Państwu tam towarzyszyć.

Terminy przedawnienia

Choć ze względu na dowody najlepiej zgłosić sprawę jak najszybciej, przestępstwa te nie przedawniają się od razu. Termin zależy od górnej granicy kary (art. 131 CP):

Jeśli ofiara była małoletnia, bieg przedawnienia przestępstw przeciwko wolności seksualnej rozpoczyna się dopiero po ukończeniu przez nią 35 lat (art. 132.1 CP, w brzmieniu nadanym ustawą organiczną 8/2021).

Ściganie napaści i molestowania seksualnego wymaga zawiadomienia ofiary lub jej przedstawiciela ustawowego albo skargi karnej (querella) prokuratury; jeśli ofiara jest małoletnia lub jest osobą z niepełnosprawnością wymagającą szczególnej ochrony, wystarczy zawiadomienie prokuratora. Po wszczęciu postępowania przebaczenie ze strony ofiary go nie kończy (art. 191 CP).

Co robimy w Alicante, gdy zgłasza się do nas ofiara przemocy seksualnej

Jeśli zdarzenia są niedawne, najważniejsze jest zdrowie: w miarę możliwości należy udać się na szpitalny oddział ratunkowy przed kąpielą lub zmianą ubrania, ponieważ badanie pozwala zabezpieczyć ślady biologiczne. Zawiadomienie można złożyć później lub równocześnie w Biurze Przyjmowania Zawiadomień i Pomocy Ofiarom Przemocy ze względu na Płeć (Oficina de Denuncias y Asistencia a las Víctimas de Violencia de Género; avenida de Aguilera, 53), gdzie na miejscu są lekarze sądowi i wsparcie psychologiczne.

W toku postępowania przygotowawczego przed Wydziałem ds. Przemocy wobec Kobiet Sądu Pierwszej Instancji w Alicante (Sección de Violencia sobre la Mujer del Tribunal de Instancia de Alicante) przysługują szczególne prawa wynikające ze Statutu ofiary przestępstwa (Estatuto de la víctima del delito) (art. 21 i 25). Można wnioskować:

• O przesłuchanie przez osobę tej samej płci.
• O uniknięcie kontaktu wzrokowego z podejrzanym oraz zbędnych przesłuchań.
• O obecność wybranej osoby towarzyszącej.

Celeste może pomóc we wszystkich tych sprawach i towarzyszyć Państwu do Biura Pomocy Ofiarom Przestępstw w Alicante (Oficina de Asistencia a las Víctimas del Delito, OAVD), na 1. piętrze tego samego budynku.

W kancelarii przyłączamy się do postępowania jako oskarżyciel posiłkowy (acusación particular) i od początku wnioskujemy o te środki, aby relację z wydarzeń trzeba było powtarzać jak najmniej razy. W razie zagrożenia wnioskujemy także o zakaz zbliżania się. Aby dowiedzieć się, czego można się spodziewać po zawiadomieniu, warto przeczytać, jak złożyć zawiadomienie w Alicante.

Najczęściej zadawane pytania

Czy to przestępstwo, jeśli w końcu powiedziałam „tak” ze strachu lub pod presją?

Może tak być. Zgodnie z kodeksem karnym zgoda istnieje tylko wtedy, gdy jest wyrażona swobodnie i jednoznacznie (art. 178.1). „Tak” wymuszone groźbami, szantażem, zastraszeniem lub przez wykorzystanie pozycji przewagi albo bezbronności nie jest swobodne, a czyn może stanowić napaść seksualną. Każdy przypadek zależy od okoliczności i dostępnych dowodów, dlatego warto omówić go z wyspecjalizowanym adwokatem.

Czy mój partner może dopuścić się wobec mnie napaści seksualnej?

Tak. Małżeństwo lub związek nie oznacza zgody na jakąkolwiek czynność seksualną. Art. 180 kodeksu karnego zaostrza karę, gdy ofiara jest lub była żoną albo partnerką sprawcy, nawet bez wspólnego zamieszkania. Sprawy te prowadzi Wydział ds. Przemocy wobec Kobiet i może im towarzyszyć nakaz ochrony.

Ile mam czasu na zgłoszenie napaści seksualnej?

Zależy to od przestępstwa: rok w przypadku nękania o charakterze seksualnym, pięć lat w przypadku molestowania seksualnego i podstawowej napaści seksualnej oraz od dziesięciu do dwudziestu lat w przypadku kwalifikowanych napaści i zgwałcenia. Jeśli ofiara była małoletnia, termin zaczyna biec po ukończeniu 35 lat. Mimo to wczesne zgłoszenie ułatwia zabezpieczenie dowodów, takich jak próbki biologiczne, nagrania z kamer czy wiadomości.

Czym różni się molestowanie seksualne od napaści seksualnej?

Molestowanie seksualne (art. 184 CP) polega na żądaniu świadczeń seksualnych w pracy, w edukacji lub w relacji usługowej, co tworzy poważnie zastraszającą, wrogą lub poniżającą atmosferę, nawet bez kontaktu fizycznego. Napaść seksualna (art. 178–180) to każda czynność seksualna dokonana bez zgody. Jeśli molestowanie kończy się czynnością seksualną bez zgody, dochodzi do napaści seksualnej.

Mówienie o tym, co się wydarzyło, jest trudne i nie trzeba przechodzić przez to w pojedynkę. Celeste Pérez Bleda wspiera kobiety będące ofiarami przez cały proces w ramach usługi dotyczącej przestępstw przemocy seksualnej; o jej podejściu można przeczytać także w zakładce obrona kobiet będących ofiarami przemocy ze względu na płeć. Jeśli potrzebują Państwo porozmawiać teraz, prosimy napisać do nas na WhatsApp: 607 449 491, 24 h na dobę – odpowiemy natychmiast.