Prawa pracownicze ofiar przemocy ze względu na płeć w Hiszpanii (2026)

Po odejściu z przemocowego związku praca może być jednocześnie schronieniem i problemem: godziny pracy znane sprawcy, terminy sądowe kolidujące ze zmianami albo konieczność przeprowadzki do innego miasta. Prawo nie zmusza do wyboru między bezpieczeństwem a pracą. W tym przewodniku wyjaśniamy, na podstawie przepisów obowiązujących w październiku 2026 roku, jakie prawa Państwu przysługują, jak z nich skorzystać i jaki dokument jest potrzebny do potwierdzenia swojej sytuacji.

Skąd wynikają te prawa

Punktem wyjścia jest art. 21 ustawy organicznej 1/2004 o kompleksowych środkach ochrony przed przemocą ze względu na płeć (Ley Orgánica 1/2004, de Medidas de Protección Integral contra la Violencia de Género), który przyznaje pracownicy będącej ofiarą prawo do skrócenia lub zmiany organizacji czasu pracy, mobilności geograficznej, zmiany zakładu pracy, dostosowania stanowiska, zawieszenia umowy z zachowaniem miejsca pracy oraz rozwiązania umowy. Szczegóły każdego z tych praw określa Statut Pracowników (Estatuto de los Trabajadores, ET), a ochronę finansową – ogólna ustawa o zabezpieczeniu społecznym (Ley General de la Seguridad Social, LGSS).

Od czasu reform wprowadzonych ustawą organiczną 10/2022 i ustawą organiczną 2/2024 większość tych praw przysługuje również ofiarom przemocy seksualnej, a niektóre (dotyczące czasu pracy i mobilności) – ofiarom terroryzmu.

Prawa pracownicze – jedno po drugim

1. Skrócenie lub zmiana organizacji czasu pracy oraz praca zdalna (art. 37.8 ET)

Można wnioskować o:

• Skrócenie czasu pracy z proporcjonalnym obniżeniem wynagrodzenia.
• Zmianę organizacji czasu pracy: zmianę godzin, elastyczny czas pracy lub inne rozwiązania stosowane w firmie (na przykład po to, by nie spotykać sprawcy na stałych trasach).
• Pracę całkowicie lub częściowo zdalną albo rezygnację z niej, jeśli już pracowali Państwo z domu, a dom przestał być bezpiecznym miejscem – o ile da się to pogodzić z charakterem stanowiska.

Konkretne zasady ustala w pierwszej kolejności układ zbiorowy lub porozumienie z firmą. W braku porozumienia szczegóły określa pracownica, a spory rozstrzyga się w pilnym trybie sądowym przewidzianym dla spraw o godzenie życia zawodowego z rodzinnym.

2. Mobilność geograficzna i zmiana zakładu pracy (art. 40.4 ET)

Jeśli dla własnej ochrony muszą Państwo opuścić stanowisko w miejscowości, w której Państwo pracują, przysługuje Państwu pierwszeństwo w obsadzeniu innego wolnego stanowiska w tej samej grupie zawodowej lub równorzędnej kategorii w dowolnym innym zakładzie firmy. Firma musi informować o istniejących i nowo powstałych wakatach.

• Przeniesienie trwa początkowo od sześciu do dwunastu miesięcy, z zachowaniem dotychczasowego stanowiska.
• Po tym okresie można wybrać: powrót, pozostanie na nowym stanowisku albo rozwiązanie umowy z odprawą w wysokości 20 dni wynagrodzenia za każdy rok pracy, maksymalnie do 12 miesięcznych pensji.

3. Zawieszenie umowy z zachowaniem miejsca pracy (art. 45.1.n i 48.8 ET)

Jeśli są Państwo zmuszeni czasowo opuścić pracę, można zawiesić umowę. W okresie zawieszenia nie pracuje się i nie otrzymuje wynagrodzenia, ale zachowuje się miejsce pracy.

• Okres początkowy: do sześciu miesięcy.
• Przedłużenie: jeśli uzasadnia to postępowanie sądowe, sędzia może przedłużać zawieszenie o kolejne trzy miesiące, maksymalnie do osiemnastu miesięcy.
• W tym czasie można pobierać zasiłek dla bezrobotnych (art. 267.1.b.2 LGSS), a okres ten liczy się jako okres faktycznie opłaconych składek do emerytury, renty, zasiłku dla bezrobotnych i innych świadczeń (art. 165.5 LGSS).

4. Rozwiązanie umowy (art. 49.1.m ET)

Jeśli muszą Państwo odejść z pracy na stałe, można rozwiązać umowę z własnej inicjatywy. Nie przysługuje wówczas odprawa, ale sytuacja ta jest uznawana za prawny stan bezrobocia (art. 267.1.a.5 LGSS), czego nie zapewnia zwykłe dobrowolne wypowiedzenie. Dlatego ważne jest, aby w piśmie do firmy wyraźnie wskazać, że umowa jest rozwiązywana z powodu bycia ofiarą przemocy ze względu na płeć.

5. Nieobecności i spóźnienia (art. 21.4 LO 1/2004)

Nieobecności lub spóźnienia spowodowane stanem fizycznym lub psychicznym wynikającym z przemocy uznaje się za usprawiedliwione i płatne, jeśli tak stwierdzą służby pomocy społecznej lub służba zdrowia. Należy jak najszybciej powiadomić o nich firmę.

6. Ochrona przed zwolnieniem (art. 53.4.b i 55.5.b ET)

Zwolnienie pracownicy będącej ofiarą przemocy ze względu na płeć lub przemocy seksualnej za korzystanie z prawa do ochrony sądowej lub któregokolwiek z powyższych praw jest nieważne. Nieważność oznacza obowiązkowe przywrócenie do pracy i wypłatę utraconego wynagrodzenia. Ponadto, jeśli przemoc dotyka Państwa w okresie próbnym, okres ten ulega przerwaniu, o ile obie strony wyrażą na to zgodę (art. 14.3 ET).

Podsumowanie praw i ich skutków

Osoby samozatrudnione

Jeśli zawieszą Państwo działalność, aby się chronić, art. 21.5 LO 1/2004 traktuje to jako czasowe zaprzestanie działalności: obowiązek opłacania składek zostaje zawieszony na sześć miesięcy, które liczą się jako okres opłaconych składek, a Państwo są traktowani tak, jakby nadal byli zarejestrowani. Podstawą wymiaru składek będzie średnia z poprzednich sześciu miesięcy.

Ponadto przemoc ze względu na płeć lub przemoc seksualna stanowi podstawę prawnego stanu zaprzestania działalności (art. 331 LGSS), co daje dostęp do świadczenia z tytułu zaprzestania działalności dla osób samozatrudnionych. Potwierdza się to pisemnym oświadczeniem o zaprzestaniu lub przerwaniu działalności wraz z jednym z dokumentów wymienionych w art. 23 LO 1/2004 (art. 332 LGSS).

Urzędniczki służby publicznej

Art. 24–26 LO 1/2004 odsyłają do przepisów o służbie publicznej. Podstawowy statut pracowników sektora publicznego (Estatuto Básico del Empleado Público, TREBEP) przewiduje:

• Usprawiedliwione nieobecności, całkowite lub częściowe, w wymiarze i na warunkach określonych przez służby społeczne lub służbę zdrowia, a także skrócenie lub zmianę organizacji czasu pracy (art. 49.d).
• Przeniesienie na inne stanowisko w ramach tego samego korpusu lub szczebla o podobnym charakterze, bez wymogu, by był to wakat podlegający obsadzeniu; traktuje się je jako przeniesienie obowiązkowe (art. 82).
• Urlop bezpłatny (excedencia) bez minimalnego stażu: stanowisko jest zachowane przez pierwsze sześć miesięcy (z możliwością przedłużania o trzy miesiące do osiemnastu), a przez pierwsze dwa miesiące przysługuje pełne wynagrodzenie (art. 89.5).

Jak udokumentować status ofiary

Zgodnie z art. 23 LO 1/2004 wystarczy jeden z następujących dokumentów:

1. Wyrok skazujący za przestępstwo przemocy ze względu na płeć.
2. Nakaz ochrony lub inne orzeczenie sądowe ustanawiające środek zabezpieczający na Państwa rzecz.
3. Raport prokuratury (Ministerio Fiscal) wskazujący na istnienie przesłanek.
4. Raport służb społecznych, wyspecjalizowanych służb lub placówek schronienia właściwego organu.

Ostatni punkt jest istotny: nie trzeba składać zawiadomienia, aby udokumentować swoją sytuację wobec pracodawcy, jeśli dysponuje się raportem wyspecjalizowanych służb. Aby otrzymać zasiłek dla bezrobotnych po zawieszeniu lub rozwiązaniu umowy, Państwowa Służba Zatrudnienia (SEPE) poprosi o pisemne powiadomienie skierowane do firmy wraz z nakazem ochrony lub, w jego braku, jednym z tych dokumentów (art. 267.3 LGSS).

Jeśli nie przysługuje Państwu świadczenie składkowe, istnieje specjalny zasiłek dla ofiar przemocy ze względu na płeć lub przemocy seksualnej (58. przepis dodatkowy LGSS), wypłacany maksymalnie przez trzydzieści miesięcy przy spełnieniu kryteriów dochodowych. Więcej informacji znajdą Państwo w naszym przewodniku po pomocy finansowej dla ofiar przemocy ze względu na płeć.

Jak z nich skorzystać – krok po kroku

1. Uzyskać dokument potwierdzający: jeśli wydano już nakaz ochrony, należy zachować kopię postanowienia sądu. Jeśli nie, warto zwrócić się do wyspecjalizowanych służb lub Biura Pomocy Ofiarom (Oficina de Atención a la Víctima).
2. Złożyć pisemny wniosek, wskazując artykuł przyznający dane prawo i datę, od której chce się z niego korzystać. Należy zachować potwierdzenie doręczenia.
3. Jeśli firma odmówi, jak najszybciej zasięgnąć porady: terminy w sądach pracy są bardzo krótkie.

Jak uzyskać w Alicante dokument uruchamiający prawa pracownicze

Pracodawca lub system zabezpieczenia społecznego (Seguridad Social) poprosi o dokument potwierdzający sytuację przemocy. W Alicante można go uzyskać na trzy sposoby:

• Nakaz ochrony lub wyrok Wydziału ds. Przemocy wobec Kobiet Sądu Pierwszej Instancji w Alicante (Sección de Violencia sobre la Mujer del Tribunal de Instancia de Alicante) (avenida de Aguilera, 53) albo wydziału właściwego dla Państwa okręgu sądowego, jeśli mieszkają Państwo poza miastem.
• Raport prokuratury (Ministerio Fiscal) stwierdzający istnienie przesłanek przemocy, do czasu rozstrzygnięcia o nakazie ochrony.
• Zaświadczenie administracyjne z czynnego 24 h Centrum dla Kobiet w Alicante (Centro Mujer 24 Horas; calle García Andreu, 12) lub z Biura Pomocy Ofiarom Przestępstw w Alicante (Oficina de Asistencia a las Víctimas del Delito, OAVD), na 1. piętrze tego samego budynku, bez konieczności składania zawiadomienia.

Wniosek do pracodawcy należy złożyć na piśmie i zachować potwierdzenie doręczenia. W przypadku świadczenia lub zawieszenia umowy z zasiłkiem dla bezrobotnych dalsze formalności załatwia się w regionalnym publicznym urzędzie pracy (LABORA) i w Państwowej Służbie Zatrudnienia (SEPE).

W kancelarii, wnioskując o nakaz ochrony, bierzemy pod uwagę także Państwa pracę: jasno określone środki ułatwiają udokumentowanie sytuacji. Przygotowujemy również pismo do pracodawcy. Jeśli nie złożyli Państwo jeszcze zawiadomienia, wyjaśniamy, jak zgłosić przemoc ze względu na płeć w Alicante.

Najczęściej zadawane pytania

Czy do skorzystania z tych praw potrzebny jest nakaz ochrony?

Niekoniecznie. Art. 23 LO 1/2004 dopuszcza również wyrok, inny środek zabezpieczający, raport prokuratury albo raport służb społecznych, wyspecjalizowanych lub placówek schronienia. Pozwala to udokumentować sytuację nawet bez złożonego zawiadomienia, choć w przypadku niektórych świadczeń SEPE może wymagać określonych dokumentów.

Na jak długo mogę zawiesić umowę?

Zawieszenie trwa początkowo do sześciu miesięcy. Jeśli z postępowania sądowego wynika, że ochrona wymaga więcej czasu, sędzia może je przedłużać o kolejne trzy miesiące, maksymalnie do osiemnastu. W okresie zawieszenia zachowują Państwo miejsce pracy, mogą pobierać zasiłek dla bezrobotnych, a czas ten liczy się jako okres opłaconych składek.

Czy pracodawca może mnie zwolnić za nieobecności?

Nieobecności lub spóźnienia wynikające z przemocy, które służby społeczne lub służba zdrowia uznają za usprawiedliwione, są nieobecnościami usprawiedliwionymi i płatnymi, więc nie mogą być karane. Zwolnienie za korzystanie z praw przysługujących ofierze jest nieważne, co zobowiązuje firmę do przywrócenia Państwa do pracy i wypłaty wynagrodzenia za okres postępowania.

Czy po odejściu z pracy dostanę zasiłek dla bezrobotnych?

Tak, jeśli rozwiążą Państwo umowę na podstawie art. 49.1.m Statutu Pracowników. W odróżnieniu od zwykłego dobrowolnego wypowiedzenia takie rozwiązanie umowy stanowi prawny stan bezrobocia. Potrzebne będą pisemne powiadomienie skierowane do firmy oraz nakaz ochrony lub jeden z dokumentów wymienionych w art. 23 LO 1/2004.

Czy pracodawca może poinformować innych współpracowników o mojej sytuacji?

Nie powinien. Są to dane szczególnie wrażliwe i firma musi traktować je poufnie. Jeśli wydano zakaz zbliżania się (orden de alejamiento), może być konieczne poinformowanie ochrony lub recepcji, aby uniemożliwić sprawcy wejście, ale tylko w ograniczonym zakresie i za Państwa wiedzą.

Korzystanie z tych praw często idzie w parze z postępowaniem karnym, a w wielu przypadkach z zakazem zbliżania się lub rozwodem w sytuacji przemocy ze względu na płeć. Jeśli chcą Państwo, abyśmy przeanalizowali Państwa sprawę i pomogli uzyskać dokument potwierdzający lub wystąpić z roszczeniem wobec pracodawcy, można napisać do nas ze strony obrona kobiet – ofiar przemocy ze względu na płeć lub na WhatsApp pod numer 607 449 491, dostępny 24 h na dobę.